my painting with color pencil

telegram.me/zstudio کانال آموزش طراحی و نقاشی
 
شعر و نقاشی - مباحثی در باره رنگ (1)
ساعت ۱۱:٢٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢۳  

 

درباره رنگ  بسیاری از خوانندگان وبلاگم سئوالاتی کردند. پیش از آنکه  بخواهم در این باره به طور خلاصه مطالبی را ذکر کنم لازم دیدم که در این زمینه دو کتاب را  معرفی کنم. کتاب اول که به مبانی مهندسی  رنگ می پردازد با عنوان  تکنولوژی رنگ  که می توانید از انتشارات جهاد دانشگاهی پلی تکنیک تهران (دانشگاه امیرکبیر) تهیه کنید. اگرچه فقط یک یا دو فصل از  این کتاب قطور مناسب کار هنرمندها میاید و بقیه اش مطالب پیچیده و محاسبات و فرمول هاییست که  بیشتر به کار مهندسان می آید. کتاب دوم  "هنر رنگ" نوشته ی یوهانس ایتن هست  که کتابی جامع درباره  رنگ است  و مباحثی چون فیزیک رنگ ، هماهنگی رنگ، کیفیت ذهنی رنگ، کنتراست فام  و انواع کنتراست های دیگر، نظریه امپرسیون رنگ، نظریه اکسپرسیون رنگ و کمپوزیسیون را در بر دارد.

مطلبی که من اینجا به صورت خلاصه می نویسم اصولا مقدمه است برای رنگ ، بیشتر  از نظر مهندسی آنرا بررسی می کنم اگرچه سعی می کنم آنرا  به زبانی  کاملا ساده  بیان کنم که  حتی  نوجوان ها هم  از آن بهر مند شوند و البته خیلی  کار به  جنبه های هنری اش ندارم. گرچه در ابتدای بسیاری از کتابهای آموزشی رنگ روغن یا آبرنگ  و یا مدادرنگی ، اندکی درباره مباحث رنگ توضیح داده شده است.

دیدن رنگ به سه عامل وابسته است، جسم و منبع نور  و بیننده . دانشمندان برای  اینکه  بتوانند محاسباتی روی رنگ انجام دهند و آنرا با دستگاه بسنجند می بایست که ابتدا برای هر سه عامل  استانداردهایی در دسترس را تعریف کنند.  در نتیجه منابع نوری  از جمله  لامپ تنگستن ، لامپ آرک زنون، لامپهای شبیه ساز نور خورشید را  بدست آوردند. دلیل اینکه منابع مختلفی  معرفی شده است شاید این باشد که توزیع انرژی طیفی ( نمودار انرژی نسبی ساتع شده از لامپ در هر طول موج)  لامپ ها با هم متفاوت است. اگر بخواهیم  مثالی خوب برایتان بزنیم درباره خرید پارچه یا لباس است. شما  لباسی را در مغازه پسند می کنید اما وقتی شب در منزل آنرا می پوشید حس خوبی به شما نمی دهد.  در اینجا جسم  و بیننده ثابت است و تنها چیزی که فرق کرده نور لامپ است.  بنابر این  اگر  بخواهید زیر نور لامپ فلورسنت یا  لامپهای کم مصرف نقاشی کنید دچار مشکل میشوید! این لامپها مانند لامپهای استاندارد طیف پیوسته ی نور ندارند ( در بعضی از طول موجها  انرژی از خود ساتع نمی کنند ، اگرچه در لامپ فلورسنت این مشکل اندکی رفع شده است) در نتیجه  چیزی که به چشم شما می رسد ( ترکیبی از رنگ واقعی جسم با نور تابیده شده به آن)  با آنچه در نور روز می بینید   کاملا  متفاوت است.

دانشمندان اجسام را از نظر رفتار آنها در برابر نور به سه  دسته  تقسیم بندی کرده اند. حتی یک لایه نازک رنگ هم  به عنوان  جسم بررسی می شود.  اجسام شفاف : در آنهای پدیده ی انتقال و جذب نور اتفاق می افتد.  اجسام متوسط نوری یا به عبارتی نیمه شفاف : پدیده ی انتقال  ، انتشار و جذب نور در آنها اتفاق می افتد.  اجسام پشت پوش  یا  ضخیم نوری : جذب و انتشار نور در آنها اتفاق می افتد.  این نکته در تکنیک های نقاشی بسیار اهمیت دارد. به همین خاطر است که بعضی از ابزارها مانند گواش به رنگ جسمی معروفند  و آبرنگ به رنگ روحی!   به همین دلیل است که بسیاری از تولید کنندگان رنگهای روغنی آرتیست  علایمی بر روی تیوپهای رنگ گذاشته اند تا میزان پشت پوش بودن ( اوپاک opaque)  یا  شفاف بودن (ترانسپارنت transparent)  یا نیمه شفاف بودن  آنها را  به خریدار هشدار دهد. مثلا  در  رنگهای روغنی  فاین   می توان  دید که رنگ آبی کبالت  پشت پوش است  اما  اولترامارین شفاف است  در حالیکه  آبی فتالو نیمه شفاف است.  مثلا اگر لایه ای از رنگ پشت پوش را روی بوم سفید استفاده کنید. بعد از آن لایه ای از رنگ شفاف را  به کار ببرید. چیزی که به چشم می آید مخلوط دو رنگ است. اما اگر بر عکس عمل کنید، فقط رنگ پشت پوش را می بینید.! این دسته بندی ها برای رنگهای اکریلیک هم هست.

برای بیننده  هم  مشاهده کننده استانداردی را  تعریف کردند و  منحنی حساسیت چشم را در هر طول موج بدست آورند.

درباره فضا رنگ و سیستمهای رنگ منظم  ، دایره رنگ و مباحث مربوط به اختلاط رنگ در آینده توضیح خواهم داد.

 

بعد از مدتها طبع شعرم گل کرد. خودم هم می دونم دلیلش حس پروزای هست که عزیزی با بودنش به من میده، اگرچه شعر ها قافیه اش یا ردیفش و حتی وزنش ایراد داره اما اینجا می نویسم تا یادم بمونه که بودنت چقدر آرامم می کنه

یار من پیرهنش عطر اقاقی دارد

از گل رازقی و یاس   باغی دارد

می پرستم چشم مستش زانکه میدانم او

مست عشق است نه آن جام که ساقی دارد

 

در چشم تو رنگ سبزه زاران دیدم

در سینه طراوت بهاران دیدم

در هر تپش قلب تو شادی پیداست

عشق تو زلال همچو باران دیدم

 این شعر رو هم خورشید خانوم  به من هدیه کرده , از لطفش ممنونم . کوزه ام اما بی گل ، بی کوره ام نه خاکی از زمین بر خاسته نه دستی بر گلی آراسته جمله پیوسته پیراسته حدس بزن چه کسی آن را بنواخته نقشی از یک نقاش یا که وهم است خوابست و خیال هر قدم با نقاش جملگی ساختن است نه خیال این شعر تقدیم به استاد گرامی

------------------------------------------------------------------------------------

دوست عزیزی درد دل کرد. حرف دل خیلی ها رو زد که از طرف خانواده شان حمایت نمیشن برای نقاشی . گله کرد که داره با کسی ازدواج می کنه که چیزی از هنر نمی فهمه! راستش هم دلم سوخت هم یه حرفی ته ذهنم اومد. شاید بازم بیاد و اینجا رو بخونه. اما من اگر جای ایشون بودم تن به این ازدواج نمی دادم اگر هنرم انقدر برام مهمه که اینجوری درد دل کنم. ما خانواده مون رو انتخاب نمی کنیم اما همسرمون دیگه دست خودمونه! اگر واقعا جلوی پروازمون رو بگیره   مگه خود آزاری داریم باهاش ازدواج کنیم  هم خودمون رو بدبخت کنیم هم  یه نفر دیگه رو با غر غر ها و سرکوفت هایی که در آینده به دلیل همون  پروزا نکردن بدبخت می کنیم. مگر اینکه چیزهایی دیگری برامون خیلی مهم تر از هنر و نقاشی باشه که اونوقت دیگه این گله از زمین و زمان واسه چیه!!!  حرف خیلی زیاده  اگه بخوام بگم. ممکنه هرکسی  از در مخالفت یا موافقت چیزی در این زمینه بگه  هرکس مختاره  می تونه  زندگیش رو جوری که می خواد بسازه. اما  چیزی که من یاد گرفتم و ازش نتیجه گرفتم اینه که به اون  صدای راستین  ته دلت رجوع کن و کاری رو بکن که  ته دلت  راضی باشی از این زندگی که کردی! همین!



 
آموزش طراحی یک (جلسه چهار تا هفتم)
ساعت ٥:٢۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢٢  

 

آموزش طراحی یک (جلسه 4تا 7)

نکاتی که در طی این جلسات ارائه می شود عبارت اند از:

1-      جسارت در انتخاب موضوع : اینکه شما از کدام وجه یک شی آن را طراحی کنید مثلا یکی از دوستان  صندلی را از پشت طراحی کرده بود. یا اینکه سعی کنید یک قسمت از چیدمان را مد نظر قرار دهید و سایر قسمت ها را طوری در حاشیه قرار دهید که قسمتی از اشیاء در خارج از کادر قرار بگیرد. همچنین می توان از میوه هایی که به طور تصادفی روی زمین ریخته شده است طراحی کرد.

2-      عدم یکنواختی در سایه ها: بعضی از دوستان کل سطح طراحی را به صورت یک دست  خاکستری می کنند. اینکار باعث مسطح دیده شدن  شی در طراحی می شود. لازم است که از جدول تنالیته  که در جلسات قبل توضیح داده شد استفاده شود و از روشنی مطلق تا تیرگی مطلق در شی پیدا شود و سپس آنرا سایه پردازی کنیم. علت این  اشتباه ممکن است مربوط به نورپردازی باشد  یعنی که دوستان  از چراغ مطالعه یا نور خورشید (از پنجره) استفاده نمی کنند و به نور همان لامپ مهتابی یا لوستر منزل  اکتفا می کنند.

3-      دور تا دور اجسام یک خط ضخیم و پر رنگ نکشید  (نقاشی بچه ها که نیست) اگر نکاتی که درباره قوت و ضعف خط را که گفته شد مد نظر بیاورید آنوقت باید جاهایی که در سایه قرار گرفته خط پررنگ تری بکشیم و جایی که نور دریافت کرده خطوطی نازک و کمرنگ تر!

4-      خطوط سایه پردازی باید قابل شمارش باشد. ( بعضی ها مثل من خیلی رمانتیک سایه پردازی می کنند و خطوط خیلی نازک و درهم  البته دارم این عیب را برطرف می کنم اگرچه  که عموما مردم  خطوط رمانتیک را بیشتر می پسندند اما  هنری نیست ، بعضی ها وضع را خرابتر می کنند و تمام کار را انگشت مالی می کنند و همه ی خطوط را محو می کنند) خطوط باید دارای انرژی باشد درست مثل شلاقی که به آرامی روی کاغذ بنشیند  ضربه را بزند و به آرامی بلند شود!

5-      برای بدست آوردن مهارت در پرسپکتیو می توانید از یک قوطی کنسرو  یا استوانه ای مشابه با آن  چندین طرح بزنید اینکه دهانه ی آن چقدر  به دایره نزدیکتر  یا  به بیضی باریک نزدیک است  یا  ارتفاع قوطی در حالت های مختلف قرار گیری چقدر است  و یا اینکه چقدر از دایره ی کف قوطی از دهانه ی آن قابل دیدن است  مسائلی است که باید دقت شود.

6-      برای طراحی از اشیاء چیده شده باید برنامه داشته باشیم. ابتدا باید نگاه کلی به مدل بیاندازیم. سپس نحوه جایگیری آنها را در کاغذ بسنجیم . اگر لازم شد چیزی را از مدل حذف کنیم تا چیدمان منطقی تر شود ( مثلا اشیاء هم قد را نباید در یک ردیف چید و از آنها طراحی کرد) سپس ترجیحا از بالا به پایین  شروع به طراحی کرد ( البته ممکن است بعدا لازم باشد از جهت های دیگر هم طراحی کنیم) . ابتدا طرح کلی را به صورت چند بیضی و خط و حجم های هندسی ساده ای مثل دایره و مربع و مثلث می گذاریم . چنانچه از صحت طرح مطمئن شدیم  آنها را بصورت مثلا کوزه و کاسه در می آوریم.

7-      برای سایه پردازی ابتدا از گرافیت که نوک پهن تری دارد استفاده کنید و سطح کار را سایه ای کمرنگ بزنید و سپس از مدادهای 2ب و 5ب و 7ب  به ترتیب استفاده کنید و سایه های تیره تر را با مداد تیره تر بگذارید.

8-      از اینکه طراحی پر از خطوط تکراری باشد نترسید. این خطوط باعث می شود کارها  زنده تر و پر تحرک تر به نظر بیاید

9-      اصولا  طرح اولیه با خطوطی که پیوستگی و روانی  دارند کشیده شود. طرحی که با خطهای مغشوش و بریده بریده  و پر از شک و تردید کشیده می شود  از نظر بصری جالب نیست. برای بدست آورند این مهارت  بهتر است  از یک روان نویس و کاغذ گلاسه بهره بگیرید  بطوریکه  مدل  را  فقط  با  پنج بار برداشتن قلم از روی کاغذ بکشید! و خطهایتان روان و درست  باشد در هیج جا حق مکث کردن هم ندارید ( وقتی مکث می کنید  روان نویس جوهر زیادی در آن قسمت پخش می کند و کاملا تردیدها معلوم است ) . تا زمانیکه که قلم  روان است می توانید هر مقدار خط که بخواهید بکشید اما وقتی 5 بار جدا شد باید از نو شروع کنید. وقتی این نقاشی را می کشید اولش کارها خیلی بچگانه و خنده دار میشود  اصلا نگران نباشید.

10-  برای افزایش روانی قلم ، چندین طرح با خودکار روی کاغذ کاهی بکشید با این تفاوت که اینجا تعداد دفعات جدایی قلم از کاغذ مهم نیست  و فقط روانی خط مهم است

11-  تخته شاسی را طوری در مقابل خود بگیری که  برای دیدن مدل و کاغذ  فقط چشمهایتان کمی بالا پایین شود و نیازی به تکان دادن سر نباشد. بیشتر از آنکه به طراحی نگاه کنید به مدل  بنگرید. صرفا آنچه را که می بینید طراحی کنید نه آنچه را به عنوان پیش فرض در ذهنتان دارید. ( مثلا یک سیب در ذهن شما شکل و فرم خاصی دارد اما ممکن است سیبی که  به عنوان مدل روبریتان است گاز زده یا کچ و کوله باشد)

12-  برای اطلاعات بیشتر درباره  انواع کاغذ طراحی ، انواع لوازم طراحی و مبانی اولیه طراحی ،  از کتاب هفت استاد ترجمه خانم نوراله خانی  انتشارات بهار  استفاده کنید

 

دوستانی که علاقه مند به یادگیری اصول اولیه کار با  اکریلیک روی بوم هستند می توانند کتاب painting with Brenda Harris را  تهیه کنند. این کتاب چند مدل کاملا بازاری ( میگم که نگید نگفتم) را آموزش میدهد که بسیار ساده ولی زیبا هستند.همچنین اصول اولیه کار با  رنگهای اکریلیک ، قلم موها، نحوه رنگ آمیزی، نحوه کار با مدیوم ها ، طریقه کار با پالت مخصوص و نگه داشتن رنگ را آموزش می دهد. این کتاب اگر اشتباه نکنم  از طرف شرکت گرومباچر برای معرفی محصولاتش می بایست که مجانی به خریداران محصولات ارائه بشه ولی خب شما با هزینه کمی می توانید آنرا تهیه کنید. محل خرید آن :  دکه روزنامه فروشی مقابل متروی انقلاب (ابتدای خیابان آزادی) که مجلات خارجی هم می فروشد.

 

فکر می کردم در عالم هنر حداقل با مشکل کاربردی نبودن درس ها مواجه نشوم . در عالم مهندسی کلی درس می خوانیم وقتی می خواهیم وارد صنعت یا بازار کار شویم می بینیم هیچ کدامش کاربرد ندارد. در رشته ما که دیگر بدتر! وقتی وارد کارخانه میشوی علم آنجا جواب نمی دهد فقط با تجربه و مقادیر مشت در دیگ و هرچه پیش آید خوش آید میشود یک پارچه را بافت و بدتر از آن آنرا رنگ کرد! باور کنید با چشم خودم دیدم که پارچه فاستونی با 5درصد پشم و 95 درصد پلی استر تولید شد! و آنرا با نام 20 %-80% به مردم فروختند  در حالیکه فاستونی اصل و مرغوب باید 45-55 باشد!!!  بگذریم از رنگ کردن  پارچه ها که وضعی اسفناک دارد!

دلم خوش بود عالم هنر این وضع را ندارد اما هرچه پیش میرود انگار این امیدم هم بر باد میرود. دیگر دارم به مقوله ی هنر برای بازار  و هنر ارزان و بساز بفروشی! هنر ماستمالی  و هنر برای هنر! هنر مردم نپسند!  هنر هزینه بر برای دل خودم  و .... عادت می کنم!  والبته با  اخلاق یک روز خوش استاد گرامی و یک روز ناخوش او  و همچنین  حرفهای خاله زنکی که پشت سر ارواح رفتگان هنر میزند که فلانی تندخو بود و وانگوگ روانی بود  و ... به این نکته ضخیم پی می برم که اصولا هنرمند نقاش باید کمی روح و روانش هم تاب داشته باشد و یکی از بیماری های کشف شده یا کشف نشده ی روانی را هم  داشته باشد تا مشهور شود ... خدا به من رحم کند... چند وقت پیش رفتم  تست روانشناسی دادم (بیشتر برای خود شناسی و البته  برای دیگر شناسی  و  آینده نگری )  و دکتر گفت کاملا نرمال  و کاملا  شفاف و کاملا سالم هستی !  می ترسم  یا هنر فدای سلامتم شود  یا سلامتم فدای هنر!